Nữ tiến sĩ và cây phượng trắng duy nhất ở Việt Nam

"Tình yêu" của gia đình TS. Hà Ngọc Mai với quê hương, đất nước thật sâu nặng. Phượng tím và phượng trắng đã làm cho phải nhãn hàng "Đà Lạt - Thành phố Festival Hoa Việt Nam".

Mỗi lần với dịp ngang qua biệt thự số 9 Phù Đổng Thiên Vương, Đà Lạt tôi đều dừng lại xem phượng trắng tăng trưởng thế nào. Đây là cây phượng trắng duy nhất ở Việt Nam nở hoa. Cây này, do nữ TS. Hà Ngọc Mai mang từ Úc về trồng từ năm 1998, sau 10 năm thì nở hoa tuyệt đẹp. Phượng trắng nở giữa đại ngàn thông xanh, luôn khiến cho ngất ngây người dân và du khách, bởi vẻ đẹp tinh khôi, sang trọng và độc đáo.

Nữ TS. Hà Ngọc Mai

Sau Tết Giáp Ngọ, bạn tôi ở Hải Phòng điện thoại vào bảo: "Xin hoặc tậu chục quả phượng trắng gửi cho mình ươm trồng. bên cạnh này "Rợp trời hoa phượng đỏ", với thêm phượng trắng sẽ thú vị lắm!". Chủ nhật gần đây, tôi tới thăm gia đình TS. Hà Ngọc Mai, nhưng chỉ gặp chồng chị TSKH Trần Hà Anh - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban khoa học, công nghệ - Môi trường của Quốc hội. Tôi hỏi, chị nhà còn phổ biến quả phượng trắng ko, TS. Hà Anh bảo, lát nữa nhà tôi về anh hỏi xem sao.

Năm nay rét đậm và kéo dài, buộc phải phượng trắng nở muộn và không "sung" bằng năm ngoái. Đang mải mê chụp ảnh thì TS. Ngọc Mai về. Tôi liền bảo, trời nắng đẹp mời nữ tiến sĩ chụp với phượng trắng nhé? đấy là người phụ nữ "tóc bạc" phúc hậu, thông minh, cởi mở và thân thiện.

Chúng tôi vừa chụp ảnh, vừa trò chuyện vô tư như người thân trong gia đình. Tôi hỏi, nghe nhắc chị đi du học, rồi "bén duyên" với hoa và cao su? Bằng chất giọng Nam bộ trầm ấm, TS. Ngọc Mai tâm sự, quê tôi ở Tiền Giang, từ nhỏ tôi đã yêu cây lúa và hoa trái quê mình. Năm 1954 được ba cho du học bên Pháp từ lớp 6 tới cử nhân, thạc sĩ,tiến sĩ ở Pari. Năm 1978, về nước cộng chồng tôi là TS. Trần Hà Anh.

Tôi làm cho việc ở Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt (1978-1983), đã kêu gọi bạn bè ở nước ko kể giúp đỡ để xây dựng Phòng nuôi cấy mô, nhân giống đa dạng loài hoa địa lan quý hiếm cho Đà Lạt bằng công nghệ "In-vitro". cực kỳ vui, vì người dân Đà Lạt đã đặt tên 1 loài địa lan do tôi có từ nước ngoại trừ về và nhân giống là "Lan đỏ Ngọc Mai".

Sau này vì hoàn cảnh gia đình, tôi xin chuyển về Viện Nghiên cứu Cao su miền Nam. Hơn 10 năm ở đấy, tôi đã nhân giống một số loài cao su năng suất cao, kháng bệnh tốt, yêu thích khí hậu, thổ nhưỡng Việt Nam.

Chắc chị đào tạo đa dạng trò giỏi - tôi hỏi? Chị bảo, tôi hướng dẫn thực tập cho tương đối phổ biến sinh viên về "Nuôi cấy mô". Trong ấy, người thứ 1 là TS. Nguyễn Tiến Thịnh, người cuối cộng là PGS.TS Dương Tấn Nhựt - hiện là Viện phó Viện Sinh học Tây Nguyên.

Chị là tác giả phượng tím "thế hệ 9X" à - tôi hỏi tiếp? TS. Ngọc Mai bày tỏ, năm 1960 Kỹ sư canh nông Lương Văn Sáu người Đà Lạt, tốt nghiệp tại Pháp, nhờ bạn nước bên cạnh gửi tặng mấy quả phượng tím. Ông ươm trồng và sống được 3 cây nở hoa cực kỳ đẹp, luôn khiến ngỡ ngàng người dân và du khách thập phương, nhưng ko đậu quả và khó nhân giống.

Tôi trăn trở hoài. Năm 1995 sau lúc nghỉ hưu, tôi sang Úc thăm con gái, thấy phổ biến đường phố, công viên phượng tím nở "tím" trời, đẹp vô cùng. Thế là tôi quyết định, sẩm tối "hái trộm" vài quả phượng tím, tách lấy hạt bỏ "phong bì" gửi về Đà Lạt, vừa gọn nhẹ-rẻ-nhanh-an toàn. Hơn tháng sau, tôi có thêm hạt phượng tím về Đà Lạt đề phòng "sự cố".

siêu mừng là hơn 90% hạt phượng tím đã mọc cây con. Lứa đầu tiên, bán gần hết cho Công viên Hoa Đà Lạt, còn 1 ít tặng bạn bè, người thân. Lứa vật dụng hai (và cũng là cuối cùng) bán phổ biến cho mọi đối tượng "yêu" phượng tím. không ngờ, 5 năm sau đường Nguyễn Thị Minh Khai (vào chợ Đà Lạt), 1 số công viên, công sở, khu du lịch... phượng tím nở "tím" trời Đà Lạt mỗi độ xuân về.

Còn "sự tích" cây phượng trắng - thưa chị? có niềm vui ko giấu nổi, chị tâm sự, năm 1998 tôi sang Úc du lịch và thăm nuôi cháu ngoại mới sinh. Ngày gần về, tôi đến thăm vườn ươm một người Úc, anh ta giới thiệu với cây phượng trắng này quý lắm, đã ghép "nó" mọc hoang trong rừng mang gốc phượng tím nhà.

Tôi bán tín bán nghi, đành "liều" mua sở hữu giá 25 đôla, hy vọng "nó" sẽ nở hoa trắng như anh ta kể. Bay về Sài Gòn khi nửa đêm, tôi liền bắt xe lên Đà Lạt ngay, để hôm sau trồng luôn phượng trắng, vì sợ nó chết. Trồng, chăm sóc, nâng niu, theo dõi, ghi chép phượng trắng như "chăm" con nít.

Chờ đợi, hy vọng, chờ đợi... mãi đến năm trang bị 5 thì "nó" nở 1 chùm bé tẹo... màu trắng. Chúng tôi mừng rỡ như "trúng số" độc đắc. Lại chăm sóc, chờ đợi, kiểm chứng. Năm đồ vật 6 trở đi, mỗi năm "nó" nở càng rộng rãi chùm hoa trắng muốt, tinh khôi như áo trắng học trò. đặc thù, từ năm vật dụng 10 đến nay "nó" nở "sung" lắm, luôn khiến cho ngạc nhiên, thích thú những ai nhìn thấy "nó".

Tôi gom hết từng quả (được ít lắm), đang ươm thử, trồng thêm và tặng bạn bè cho "nó" con đàn cháu đống. Nhưng đến nay, "phượng trắng con" chưa chịu ra hoa. Tôi đang nhờ TS. Nguyễn Thành Mến ở Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp Tây nguyên sắm bí quyết nhân giống bằng công nghệ ghép từ cây "phượng trắng mẹ" này.

Chia tay chị, lòng tôi trào dâng niềm tự hào và khâm phục "tình yêu" của gia đình TS. Hà Ngọc Mai với quê hương, đất nước thật sâu nặng. Tôi càng xúc động hơn, lúc chị tặng 2 cây "phượng trắng con" sở hữu lời nhắn, về trồng 1 cây ở vườn nhà, còn một cây tặng bạn ở Hải Phòng. cùng mang muôn loài hoa khác, phượng tím và phượng trắng đã làm buộc phải nhãn hàng "Đà Lạt - Thành phố Festival Hoa Việt Nam".